چه کسانی در دنیای هوش مصنوعی قدرت دارند؟

وقتی صحبت از حکمرانان دنیای دیجیتال می‌شود، ذهن‌ها ناخودآگاه به سمت تیترهای جنجالی توییتر (ایکس) یا سخنرانی‌های سم آلتمن می‌رود. اما در سال ۱۴۰۴، واقعیتِ قدرت در سیلیکون‌ولی تغییر کرده است. دیگر تنها کدنویسان و مدیران محصول نیستند که آینده ما را می‌نویسند. چه کسانی در دنیای هوش مصنوعی قدرت دارند؟ پاسخ واقعی این سوال حالا در دست کسانی است که شیرفلکه‌ی انرژی را کنترل می‌کنند، تراشه‌های چند میلیارد دلاری می‌سازند و یا با یک امضا، جلوی انتشار یک مدل خطرناک را می‌گیرند.

در این پرونده‌ی ویژه، ما از لایه‌ی ظاهری سلبریتی‌های تکنولوژی عبور می‌کنیم. ما به سراغ “معماران سایه” رفته‌ایم؛ از امپراتور سخت‌افزار که ثروتش از تولید ناخالص بسیاری از کشورها بیشتر شده، تا مادری که با غمِ خود، قوانین اینترنت را تغییر داد. این لیست ۲۰ نفره، نقشه‌ی راهِ قدرت در عصر جدید است. با الفا لایف همراه باشید.

۱٫ سلاطین ویترین؛ چهره‌هایی که تیترها را می‌سازند

وقتی صحبت از این می‌شود که چه کسانی در دنیای هوش مصنوعی قدرت دارند؟، اولین نام‌هایی که به ذهن می‌رسد، مدیران عامل شرکت‌های سازنده چت‌بات‌ها هستند. آن‌ها چهره‌ی عمومی این صنعت‌اند؛ کسانی که با یک توییت یا مصاحبه، سهام بازار را زیرورو می‌کنند.

سم آلتمن؛ دیپلمات یا امپراتور؟

سم آلتمن (Sam Altman) دیگر فقط یک مدیرعامل ساده نیست؛ او عملاً به سفیر جهانی هوش مصنوعی تبدیل شده است. او بود که با OpenAI، هوش مصنوعی مولد را از آزمایشگاه‌ها بیرون کشید و به گوشی‌های موبایل ما آورد. اما نفوذ او فراتر از ChatGPT است. تصمیمات آلتمن درباره اینکه مدل‌ها “بسته” باشند یا “باز”، و اینکه چقدر باید با دولت‌ها همکاری کرد، استانداردی را می‌سازد که بقیه مجبور به پیروی از آن هستند. در واقع، او مرز بین “هوش مصنوعی مسئولانه” و “تجارت بی‌رحم” را تعیین می‌کند.

دمیس هسابیس و کیمیاگری گوگل

در سوی دیگر میدان، دمیس هسابیس (Demis Hassabis) ایستاده است. اگر آلتمن سلطانِ هیاهو باشد، هسابیس سلطانِ علم است. او که رهبری Google DeepMind را بر عهده دارد، در سال ۲۰۲۵ با معرفی مدل‌های «Gemini 3» بازی را تغییر داد. این مدل‌ها حالا موتور محرک جست‌وجو، ایمیل و تمام ابزارهای گوگل هستند.

نکته کلیدی: جاه‌طلبی هسابیس فقط نرم‌افزار نیست. او با تاسیس Isomorphic Labs و جذب ۶۰۰ میلیون دلار سرمایه، می‌خواهد داروهای جدیدی کشف کند که بیماری‌های لاعلاج را درمان کنند. قدرت او، قدرتِ تسلط بر مرگ و زندگی از طریق الگوریتم است.

شورشیان جدید: میرا موراتی و آراویند سرینیواس

قدرت همیشه در دست قدیمی‌ها نمی‌ماند. میرا موراتی (Mira Murati)، که زمانی مغز متفکر فنی OpenAI بود، حالا با استارتاپ مرموز خود «Thinking Machines Lab» و جذب ۲ میلیارد دلار سرمایه، می‌خواهد کنترل را به انسان‌ها بازگرداند. او نماینده‌ی جریانی است که می‌گوید هوش مصنوعی باید “قابل‌کنترل” باشد.

از طرفی، آراویند سرینیواس (Aravind Srinivas) با پرپلکسیتی (Perplexity) کاری کرده که گوگل سال‌ها از آن می‌ترسید: تغییر عادت جست‌وجوی مردم. با ۴۵ میلیون کاربر فعال در سال ۱۴۰۴ و ارزش‌گذاری ۲۰ میلیارد دلاری، او ثابت کرد که مردم دیگر “لیست لینک‌ها” را نمی‌خواهند، بلکه “پاسخ مستقیم” می‌خواهند.

[لینک داخلی ۱: آشنایی با ChatGPT و رقبای آن + بهترین چت‌بات‌های ۲۰۲۶]

۲٫ اربابان سخت‌افزار؛ گلوگاه واقعی قدرت

اگر فکر می‌کنید نرم‌افزار پادشاه است، سخت در اشتباهید. نرم‌افزار بدون سخت‌افزار، فقط چند خط کدِ بی‌جان است. در پاسخ دقیق‌تر به سوال چه کسانی در دنیای هوش مصنوعی قدرت دارند؟، باید به لایه‌ی زیرین زمین برویم؛ جایی که تراشه‌ها داغ می‌شوند و کابل‌های فشار قوی برق می‌رسانند.

جنسن هوانگ؛ مرد چرم‌پوش انویدیا

بدون شک، جنسن هوانگ (Jensen Huang) قدرتمندترین فرد این لیست است. چرا؟ چون او “بیل و کلنگ” این معدن طلا را می‌فروشد. شرکت انویدیا (Nvidia) با تراشه‌های گرافیکی H200 و Blackwell، شریان حیاتی تمام شرکت‌های نام‌برده در بخش قبل را در دست دارد.

در سال ۲۰۲۵، انویدیا درآمد ۵۷ میلیارد دلاری را در یک سه‌ماهه ثبت کرد (رشد ۶۲ درصدی!). هوانگ فقط سخت‌افزار نمی‌فروشد؛ او معماریِ آینده‌ی محاسبات بشر را تعیین می‌کند. اگر او تصمیم بگیرد تراشه به شرکتی ندهد، آن شرکت عملاً از دور رقابت حذف می‌شود.

جدول مقایسه قدرت نرم‌افزار و سخت‌افزار

اندی پاور و ریچل پیترسون؛ کلیدداران برق

هوش مصنوعی گرسنه است؛ گرسنه‌ی برق و فضا. اینجاست که افرادی مثل اندی پاور (مدیرعامل Digital Realty) و ریچل پیترسون (مسئول دیتاسنترهای متا) وارد می‌شوند. اندی پاور مدیریت زیرساختی را بر عهده دارد که ۳ گیگاوات برق مصرف می‌کند (معادل برق ۲.۲۵ میلیون خانه!).

تصمیمات این افراد درباره اینکه دیتاسنترها کجا ساخته شوند و چقدر انرژی مصرف کنند، مستقیماً بر سرعت توسعه مدل‌ها و البته بر تغییرات اقلیمی تاثیر می‌گذارد. آن‌ها تعیین می‌کنند که آیا هوش مصنوعی روشن بماند یا خاموش شود.

۳٫ معماران سایه و مدافعان متن‌باز

اینترنت یک شهر بی‌قانون نیست. کلانترهایی وجود دارند که ترافیک را کنترل می‌کنند و دانشمندانی که می‌خواهند دانش را رایگان نگه دارند.

متیو پرینس؛ دروازه‌بان اینترنت

متیو پرینس (Matthew Prince)، مدیرعامل کلادفلر (Cloudflare)، کسی است که تصمیم می‌گیرد کدام بات‌های هوش مصنوعی اجازه دارند محتوای وب‌سایت‌ها را بخوانند. وقتی کلادفلر ابزاری برای مسدود کردن بات‌های AI معرفی کرد، موازنه قدرت را تغییر داد. او تعیین می‌کند که آیا شرکت‌های هوش مصنوعی می‌توانند از داده‌های رایگان اینترنت تغذیه کنند یا باید پول آن را بپردازند.

علی فرهادی؛ قهرمان متن‌باز

در دنیایی که همه می‌خواهند فرمول‌هایشان را مخفی کنند، علی فرهادی (Ali Farhadi) و موسسه Ai2 مسیر متفاوتی می‌روند. آن‌ها معتقدند هوش مصنوعی باید در خدمت علم و بشریت باشد، نه فقط سود سهامداران.

• پروژه OlmoEarth: مدلی برای پیش‌بینی تغییرات اقلیمی و آتش‌سوزی‌ها.
• ائتلاف سرطان: استفاده از AI برای کشف روش‌های درمان سرطان.

فرهادی با جذب بودجه ۱۵۲ میلیون دلاری، نشان داد که می‌توان در بالاترین سطح بازی کرد اما قواعد را به نفع مردم تغییر داد.

۴٫ وجدان‌های بیدار و قربانیان؛ هزینه انسانی پیشرفت

نمی‌توانیم درباره اینکه چه کسانی بر هوش مصنوعی حکومت می‌کنند؟حرف بزنیم و از کسانی که زیر چرخ‌دنده‌های این پیشرفت له می‌شوند، یادی نکنیم. قدرت همیشه از بالا به پایین اعمال نمی‌شود؛ گاهی یک فریاد از پایین، کاخ‌های شیشه‌ای را می‌لرزاند.

تراژدی مادری که قانون را تغییر داد

مگان گارسیا (Megan Garcia) یک وکیل است، اما انگیزه‌ی او شغلی نیست؛ شخصی است. پس از خودکشی تراژیک پسر ۱۴ ساله‌اش که تحت تاثیر یک چت‌بات در Character.AI قرار گرفته بود، او جنگی تمام‌عیار را علیه هوش مصنوعیِ بی‌قیدوبند آغاز کرد.

شهادت او در کنگره آمریکا باعث شد شرکت‌ها مجبور شوند محدودیت‌های سفت‌وسختی برای کاربران زیر ۱۸ سال اعمال کنند. گارسیا نماد قدرتی است که می‌گوید: “امنیت روانی فرزندان ما، مهم‌تر از سود شماست.”

ارتش نامرئی و میلاگروس میچلی

پشت هر هوش مصنوعی هوشمندی، هزاران کارگر انسانی با حقوق ناچیز نشسته‌اند که داده‌ها را برچسب‌گذاری می‌کنند. میلاگروس میچلی (Milagros Miceli) صدای این ارتش نامرئی است. او افشا می‌کند که هوش مصنوعی جادویی نیست؛ بلکه حاصل رنج کارگران داده در کشورهای فقیر است. او تلاش می‌کند تا شرایط کاری عادلانه‌تری برای این افراد ایجاد کند و نشان دهد که “هوش” مصنوعی، چقدر به “رنج” انسانی وابسته است.

الیستون بری و سرقت هویت

وقتی چهره و صدای شما دزدیده می‌شود تا در ویدیوهای تبلیغاتی یا غیراخلاقی (دیپ‌فیک) استفاده شود، چه می‌کنید؟ الیستون بری (Aliston Berry) بازیگری بود که این کابوس را زندگی کرد. اما او ساکت ننشست و با فعالیت‌هایش باعث شد قوانین جدیدی برای محافظت از هویت افراد در برابر AI تصویب شود.

[لینک داخلی ۲: دیپ فیک چیست؟ + روش‌های تشخیص ویدیوهای جعلی]

۵٫ سرمایه‌داران و استراتژیست‌ها؛ پول هوشمند کجا می‌رود؟

پول، اکسیژنِ سیلیکون‌ولی است. بدون چک‌های چند میلیارد دلاری، نه تراشه‌ای تولید می‌شود و نه مدلی آموزش می‌بیند.

آیدین سنکوت و شکارچیان تک‌شاخ

آیدین سنکوت (Aydin Senkut) از آن دسته سرمایه‌گذارانی است که آینده را بو می‌کشند. شرکت او (Felicis) روی زیرساخت‌های خسته‌کننده اما حیاتی سرمایه‌گذاری می‌کند. او فهمید که “رباتیک” و “اتوماسیون” موج بعدی هستند. سرمایه‌گذاری او روی شرکت‌هایی مثل Runway (تولید ویدیو) و Mercor ارزش‌گذاری‌های میلیارد دلاری پیدا کرده است.

آلفرد لین و فرهنگ سازمانی

آلفرد لین (Alfred Lin) از سکویا کپیتال (Sequoia)، روی تیم‌ها شرط می‌بندد. او بود که پتانسیل OpenAI و انویدیا را سال‌ها پیش دید. در سال ۲۰۲۵، او ۹۵۰ میلیون دلار دیگر برای یافتن “آمازونِ بعدیِ عصر هوش مصنوعی” اختصاص داد. این افراد با تزریق پول به بخش‌های خاص، تعیین می‌کنند کدام تکنولوژی رشد کند و کدام یک بمیرد.

۶٫ نتیجه‌گیری: قدرت واقعی هوش  دست کیست؟

پاسخ نهایی به سوال چه کسانی در دنیای هوش مصنوعی قدرت دارند؟ یک فرد یا یک شرکت نیست؛ بلکه یک هرم قدرتِ در هم تنیده است:

1. در راس هرم: سازندگان سخت‌افزار (انویدیا) و تامین‌کنندگان انرژی که فیزیکِ این صنعت را کنترل می‌کنند.
2. در بدنه: خالقان مدل‌ها (OpenAI, Google) که نرم‌افزار را کنترل می‌کنند.
3. در قاعده: سرمایه‌گذاران که سوخت‌رسانی می‌کنند و قانون‌گذاران/فعالان اجتماعی که ترمزها را می‌کشند.

آینده‌ی ما در گروِ توازن قدرت میان این گروه‌هاست. اگر کفه ترازو به نفع “سود خالص” سنگینی کند، حریم خصوصی و امنیت ما قربانی می‌شود. اما حضور افرادی مثل علی فرهادی و مگان گارسیا نوید می‌دهد که هنوز نیروی انسانی و اخلاقی در برابر سیلیکون‌ولی مقاومت می‌کند.

شما چه فکر می‌کنید؟ آیا باید از این حاکمان جدید ترسید یا به آن‌ها اعتماد کرد؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

سوالات متداول (FAQ)

۱. قدرتمندترین فرد در دنیای هوش مصنوعی کیست؟

در حال حاضر جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، به دلیل انحصار در تولید تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی، گلوگاه اصلی و قدرتمندترین فرد محسوب می‌شود.

۲. نقش سم آلتمن در هوش مصنوعی چیست؟

سم آلتمن به عنوان مدیرعامل OpenAI، چهره‌ی عمومی و دیپلماتیک هوش مصنوعی است که استانداردهای توسعه مدل‌های زبانی مانند ChatGPT را تعیین می‌کند.

۳. آیا هوش مصنوعی برای کودکان خطرناک است؟

بله، مواردی مانند تاثیر چت‌بات‌ها بر سلامت روان و خطر خودکشی نوجوانان (مانند پرونده مگان گارسیا) نشان‌دهنده خطرات جدی برای کودکان بدون نظارت والدین است.

۴. چه کسانی زیرساخت اینترنت و هوش مصنوعی را کنترل می‌کنند؟

کنترل زیرساخت در دستان مثلثی متشکل از سازندگان سخت‌افزار (مانند جنسن هوانگ از انویدیا)، صاحبان دیتاسنترها و انرژی (مانند اندی پاور از Digital Realty) و دروازه‌بانان اینترنت (مانند متیو پرینس از Cloudflare) است. این افراد تعیین می‌کنند که مدل‌های هوش مصنوعی با چه سرعتی پردازش شوند، چقدر انرژی مصرف کنند و به چه داده‌هایی در سطح وب دسترسی داشته باشند.