۳ ایرانی که در مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶ جهانی شدند؛ تحلیل اثار

جایگاه مسابقه عکاسی جهانی سونی در اکوسیستم هنر و فناوری

بدون شک، مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶ (Sony World Photography Awards) تنها یک رویداد هنری نیست؛ بلکه ویترینی تمام‌عیار از تلفیق هنر، تکنولوژی و نگاه انسانی به جهان پیرامون است. برای نوزدهمین سال متوالی، سازمان جهانی عکاسی (WPO) با همکاری سونی، بستری را فراهم کرده که در آن مرزهای جغرافیایی برداشته شده و تنها “تصویر” سخن می‌گوید. امسال، این رویداد با آماری خیره‌کننده، جایگاه خود را به عنوان بزرگترین رقابت عکاسی جهان تثبیت کرد.

رکوردشکنی بی‌سابقه: رقابت میان ۴۳۰ هزار نگاه

طبق آمارهای رسمی منتشر شده، در سال ۲۰۲۶ بیش از ۴۳۰,۰۰۰ تصویر از ۲۰۰ کشور و منطقه مختلف به دبیرخانه ارسال شد. این عدد صرفاً یک کمیت نیست؛ بلکه نشان‌دهنده نفوذ گسترده عکاسی دیجیتال و دسترسی همگانی به ابزارهای ثبت تصویر در عصر مدرن است. تصور کنید که داوران باید از میان نیم میلیون فریم، تنها ۱۰ تصویر برتر را در بخش‌های مختلف انتخاب کنند. حضور سه نام ایرانی در چنین غربال‌گری سخت‌گیرانه‌ای، نشان از بلوغ جامعه عکاسی ایران و همگامی آن‌ها با استانداردهای روز جهانی دارد.

برای مخاطبانی که اخبار تکنولوژی را دنبال می‌کنند، این حجم از داده‌های تصویری یادآور نیاز به زیرساخت‌های پردازشی عظیم و سیستم‌های مدیریت محتوای پیشرفته است که سازمان جهانی عکاسی برای داوری این آثار به کار می‌گیرد. پردازش، دسته‌بندی و نمایش این حجم از تصاویر با کیفیت بالا، خود یک چالش فنی بزرگ محسوب می‌شود که سونی به خوبی از پس آن برآمده است.

چرا بخش «آزاد» (Open Competition) مهم‌ترین میدان نبرد است؟

مسابقه سونی در چهار بخش اصلی برگزار می‌شود: حرفه‌ای، آزاد، دانشجویی و نوجوانان. اما چرا بخش آزاد (Open) تا این حد مورد توجه رسانه‌هاست؟ در این بخش، عکاسان تنها با «یک تک‌عکس» قضاوت می‌شوند. برخلاف بخش حرفه‌ای که نیاز به مجموعه‌عکس (Body of Work) دارد، در بخش آزاد، عکاس باید تمام مهارت، خلاقیت، داستان‌سرایی و تکنیک خود را در یک فریم واحد فشرده کند.

“در بخش آزاد مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶، قدرت بصری یک تصویر باید آنچنان بالا باشد که در کسری از ثانیه، داور را متوقف کند. اینجا جای هیچ خطایی نیست؛ یا دیده می‌شوید یا حذف می‌شوید.”

این بخش شامل ۱۰ دسته‌بندی متنوع از جمله معماری، خلاقیت (Creative)، منظره، سبک زندگی، حرکت، و حیات‌وحش است. امسال، تمرکز ویژه عکاسان ایرانی بر بخش خلاقیت بود؛ بخشی که در آن عکاس اجازه دارد با استفاده از تکنیک‌های پسا-پردازش (Post-Processing) و ترکیب‌بندی‌های انتزاعی، واقعیتی جدید خلق کند. برای دیدن سایر برندگان می‌توانید به به سایت World Photography Organisation مراجعه کنید.

تحلیل عمیق شاهکار «امید از دست رفته»؛ سیاوش اجلالی بر قله جهان

خبر اصلی و غرورآفرین امسال، انتخاب سیاوش اجلالی به عنوان برنده نهایی (Winner) در دسته خلاقیت (Creative) بود. اثر او با نام «امید از دست رفته» (Lost Hope)، فراتر از یک عکس معمولی، یک بیانیه تصویری قدرتمند است که توانسته احساسات و تکنیک را به شکلی استادانه در هم آمیزد.

کالبدشکافی تصویر: ترکیب‌بندی، رنگ و نمادها

عکس سیاوش اجلالی، پرتره‌ای دقیق و مهندسی شده است. در این تصویر، زنی را می‌بینیم که در مقابل یک مجتمع مسکونی ایستاده است. المان‌های بصری در این عکس با وسواس انتخاب شده‌اند:

• پلیور قرمز: نمادی از شور، زندگی و شاید خطری که در کمین است.
• کیسه زباله روی صورت: عنصری سورئال که هویت را پنهان می‌کند و حسی از خفگی یا نادیده گرفته شدن را منتقل می‌سازد.
• بادکنک قرمز قلبی شکل: نماد امید و عشقی که شاید در تضاد با فضای سرد ساختمان‌های بتنی پشت سر قرار گرفته است.

از نظر تکنیکال، استفاده از کنتراست رنگی قرمز در برابر پس‌زمینه خنثی و خاکستری ساختمان‌ها، باعث شده تا سوژه اصلی بلافاصله چشم مخاطب را تسخیر کند. این همان چیزی است که داوران مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶ به دنبال آن بودند: روایتی که در نگاه اول شوکه‌کننده و در نگاه دوم، عمیق و تفکربرانگیز باشد. اگر به مباحث خلق عکس علاقه دارید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله ما در مورد معرفی ادیت عکس با هوش مصنوعی را مطالعه کنید.

روایت‌گری در عکاسی خلاقانه (Creative)؛ فراتر از یک شاتر

دسته “Creative” در مسابقات جهانی، محلی برای عرض اندام عکاسانی است که نگاهی فراتر از مستندنگاری دارند. موفقیت اجلالی نشان می‌دهد که عکاسان ایرانی به خوبی زبان جهانی تصویر را آموخته‌اند. اثر او یک “ترکیب‌بندی صحنه‌آرایی شده” (Staged Photography) است. این سبک نیازمند پیش‌تولید، ایده‌پردازی و کارگردانی است.

در دنیای امروز که هوش مصنوعی مولد (Generative AI) توانایی خلق تصاویر مشابه را دارد، ارزش کار هنرمندانی مثل اجلالی در “اصالت ایده” و “اجرای انسانی” آن نهفته است. او توانسته احساسی را منتقل کند که هنوز الگوریتم‌ها در بازآفرینی دقیق آن ناتوان‌اند.

برگزیده بخش خلاقیت | ایران
اثر «امید ازدست‌رفته» از سیاوش اجلالی

ستارگان ایرانی در لیست کوتاه؛ شبنم ملکی و علی ذوالقدری

علاوه بر سیاوش اجلالی، نام دو هنرمند ایرانی دیگر نیز در لیست کوتاه (Shortlist) برگزیدگان بخش خلاقیت می‌درخشد: شبنم ملکی و علی ذوالقدری. حضور همزمان سه ایرانی در فینال یک دسته‌بندی خاص، اتفاقی نادر و قابل تأمل است که نشان‌دهنده جریان‌سازی جدیدی در هنر دیجیتال ایران است.

درخشش در بخش خلاقیت؛ جایی که واقعیت تغییر می‌کند

حضور این سه عکاس در بخش “Creative” پیام مهمی دارد: عکاسان ایرانی در حال گذار از عکاسی صرفاً مستند یا منظره، به سمت عکاسی مفهومی (Conceptual) و فاین‌آرت هستند.

• شبنم ملکی: اثر او که توانست نظر داوران سخت‌گیر سونی را جلب کند، نشان‌دهنده نگاهی نو به محیط پیرامون و استفاده هوشمندانه از ابزارهای ویرایشی است.
• علی ذوالقدری: قرارگیری نام او در کنار بهترین‌های جهان، نشان از تسلط او بر نور، فرم و محتوا دارد.

اگرچه جزئیات دقیقی از تصاویر این دو هنرمند در بیانیه اولیه منتشر نشده، اما صرف حضور در جمع ۱۵ نفر برتر از میان صدها هزار شرکت‌کننده، موفقیتی بزرگ محسوب می‌شود که می‌تواند الهام‌بخش نسل جدید عکاسان باشد.

اهمیت حضور سه ایرانی در میان ۱۰ فینالیست برتر

زمانی که به لیست برندگان نگاه می‌کنیم، نام کشورهایی مثل ایالات متحده، انگلستان، ژاپن و آلمان تکرار می‌شود. دیدن نام “ایران” در سه ردیف از این لیست معتبر، نشان‌دهنده پتانسیل عظیم هنری در کشور است. این موفقیت می‌تواند مسیر را برای ورود هنرمندان ایرانی به بازارهای جهانی هموار کند. همچنین، برای کسانی که به دنبال کسب درآمد ارزی هستند، این یک نشانه مثبت است.

شبنم ملکی | ایران | بخش خلاقیت | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

علی ذوالقدری | ایران | بخش خلاقیت | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

تکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده عکاسی در سال ۲۰۲۶

مخاطبان علاقه‌مند به اخبار تکنولوژی حتماً می‌پرسند: در سال ۲۰۲۶ که هوش مصنوعی در اوج قدرت است، جایگاه عکاسی سنتی کجاست؟ و مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶ چه رویکردی نسبت به این فناوری دارد؟

مرز باریک ویرایش دیجیتال و AI در قوانین سونی

سازمان جهانی عکاسی قوانین سخت‌گیرانه‌ای دارد. استفاده از هوش مصنوعی برای “خلق” تصویر (Generative AI) معمولاً در دسته‌بندی‌های جداگانه‌ای بررسی می‌شود یا ممنوع است، اما استفاده از AI به عنوان ابزار “کمکی” در دوربین‌های مدرن (مانند فوکوس ردیابی چشم، حذف نویز هوشمند و HDR پیشرفته) پذیرفته شده است.

برندگان امسال، از جمله عکاسان ایرانی، ثابت کردند که:

1. دید انسانی جایگزین ندارد: هوش مصنوعی می‌تواند تصویر بسازد، اما نمی‌تواند “درد” یا “امید” را با ظرافت انسانی کارگردانی کند.
2. ابزار در خدمت هنر: عکاسان موفق کسانی هستند که از آخرین تکنولوژی‌های سنسور و پردازش تصویر برای بهبود دامنه دینامیکی (Dynamic Range) و وضوح استفاده می‌کنند، نه برای جعل واقعیت.

تجهیزات و تکنیک‌هایی که داوران را میخکوب کرد

بررسی آثار برنده نشان می‌دهد که تکنیک‌هایی مانند نوردهی طولانی (Long Exposure) در عکس‌های معماری و استفاده از لنزهای پرایم (Prime) با دیافراگم باز در پرتره‌ها، همچنان حرف اول را می‌زنند. در جدول زیر نگاهی به تکنیک‌های برتر امسال داریم:

نگاهی به رقبای جهانی؛ از کارخانه سوئدی تا فستیوال ژاپنی

برای درک بهتر بزرگی کار عکاسان ایرانی، باید نگاهی به سایر برندگان بیندازیم. رقابت با چنین آثاری، ارزش مدال طلای سیاوش اجلالی را دوچندان می‌کند.

1. مارکوس نارتی‌جاروی (سوئد) – معماری: تصویری از کارخانه کاغذسازی در “اوبولا” که ترکیبی از صنعت خشن و طبیعت لطیف شبانه است. این عکس با استفاده از تکنیک لانگ اکسپوژر گرفته شده و جزئیات سایه‌ها در آن بی‌نظیر است.
2. جی فریتز رامپف (آمریکا) – منظره: ثبت تپه‌های شنی نامیبیا با بازی نور و سایه که نمایی هندسی و انتزاعی ایجاد کرده است.
3. مگومی موراکامی (ژاپن) – سفر: ثبت فستیوال “آباره” که در آن مردان با مشعل‌های آتش به رودخانه می‌پرند؛ عکسی پر از دینامیک و رنگ که قدرت سنسورهای مدرن در مدیریت نویز در ایزوی بالا را نشان می‌دهد.

این تنوع نشان می‌دهد که داوران به دنبال “داستان” در پسِ هر عکس بوده‌اند. چه در سرمای سوئد و چه در گرمای فستیوال ژاپنی، و چه در پرتره مفهومی هنرمند ایرانی، وجه اشتراک همه آثار، قدرت انتقال حس به مخاطب است.

برگزیده بخش معماری سوئد نمایی از یک کارخانه تولید کاغذ در شهر اوبولا، سوئد

برگزیده بخش منظره | ایالات متحده
اثر «نقش‌ها و الگوهای کویر»

رگزیده بخش سفر | ژاپن
این تصویر جشنواره «آباره» (Abare Festival) را به نمایش می‌گذارد؛ آیینی سنتی که در آن مردان با مشعل‌های شعله‌ور به رودخانه می‌پرند. این مراسم بیش از سه قرن است که در منطقه نوتوی ژاپن برگزار می‌شود.

دیگر اثار برنده در مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶

برگزیده بخش سبک زندگی | ایالات متحده | زنی جوان و گاوش در یک اصطبل در ویرجینیای غربی، در روزی گرم تابستانی، در کنار هم استراحت می‌کنند.

برگزیده بخش حرکت | ایالات متحده | تصویری از یک کنسرت پانک در رود آیلند

برگزیده بخش حیات‌وحش | آلمان | روباه قطبی آبی در شبه‌جزیره‌ ی نروژ، در وسط کولاک

منتخب شاخه اشیا | بریتانیا | اثر «تقسیم رنگ‌ها» با نگاهی به محله‌ای در آفریقای جنوبی

برگزیده شاخه پرتره | استرالیا | پرتره «آتشفشان‌شناس پابرهنه»؛ تصویری از فیلیپ، پژوهشگر خودآموخته و شناخته‌شده آتشفشان‌ها، ایستاده بر فراز صخره‌ای آتشفشانی

منتخب شاخه عکاسی خیابانی | ایتالیا | «میان خطوط»؛ تصویری طنزآلود از یک خانواده در نروژ

جهان طبیعی و حیات‌وحش | هند | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه حرکت | هند | اثری برگزیده در جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

جهان طبیعی و حیات‌وحش | ایالات متحده | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه اشیا | کره‌جنوبی | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه اشیا | بریتانیا | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه جهان طبیعی و حیات‌وحش | بریتانیا | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه عکاسی خیابانی | استرالیا | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه سفر | چین | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه جهان طبیعی و حیات‌وحش | ایالات متحده | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه سفر | ایالات متحده | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه معماری | هنگ‌کنگ | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه حرکت | فیلیپین | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

منتخب شاخه جهان طبیعی و حیات‌وحش | ژاپن | جوایز جهانی عکاسی سونی ۲۰۲۶

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز عکاسی ایران

درخشش در مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶، نقطه‌ی عطفی برای جامعه هنری ایران است. موفقیت سیاوش اجلالی، شبنم ملکی و علی ذوالقدری ثابت کرد که با وجود تمام محدودیت‌ها، زبان هنر ایران همچنان رسا و جهانی است. برای علاقه‌مندان به تکنولوژی و عکاسی، این پیام واضح است: ابزارها (دوربین و نرم‌افزار) پیشرفت کرده‌اند، اما این “ذهن خلاق” است که برنده نهایی را تعیین می‌کند.

اگر شما هم به عکاسی علاقه دارید، اکنون بهترین زمان برای شروع است. با بهره‌گیری از تکنیک‌های نوین و درک درست از ابزار، می‌توانید مسیر جهانی شدن را سریع‌تر طی کنید. فراموش نکنید که سال آینده، شاید نام شما در لیست برندگان سونی ۲۰۲۷ باشد.

سوالات متداول (FAQ)

۱. برنده ایرانی مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶ کیست؟

سیاوش اجلالی با اثر «امید از دست رفته» موفق شد در بخش آزاد و دسته خلاقیت (Creative) به عنوان برنده نهایی انتخاب شود.

۲. آیا شرکت در مسابقه عکاسی جهانی سونی هزینه دارد؟

خیر، شرکت در بخش آزاد (Open Competition) این مسابقه معمولاً رایگان است و هر عکاس می‌تواند تعداد مشخصی عکس ارسال کند.

۳. جایزه برنده نهایی بخش آزاد چیست؟

عکاس سال در بخش آزاد، علاوه بر عنوان جهانی، مبلغ ۵ هزار دلار جایزه نقدی و تجهیزات عکاسی دیجیتال سونی را دریافت می‌کند.

۴. کدام عکاسان ایرانی دیگر در لیست کوتاه ۲۰۲۶ قرار گرفتند؟

علاوه بر سیاوش اجلالی، شبنم ملکی و علی ذوالقدری نیز در بخش خلاقیت (Creative) در لیست کوتاه (Shortlist) قرار گرفتند.

۵. آیا استفاده از هوش مصنوعی در مسابقه سونی مجاز است؟

سونی قوانین سخت‌گیرانه‌ای دارد. ویرایش‌های استاندارد مجاز است اما تصاویر ساخته شده به طور کامل توسط هوش مصنوعی (Generative AI) معمولاً در دسته‌های سنتی پذیرفته نمی‌شوند.